‘ಸ್ವರ ಸನ್ನಿಧಿ’ – ಡಾ. ನಾಗರಾಜರಾವ್ ಹವಾಲ್ದಾರ್

‘ಹಾಯ್ ಬೆಂಗಳೂರು’ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಅಂಕಣ ಬರಹಗಳ ಸಂಕಲನ. ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಹೆಸರಾದ ನಾಗರಾಜ ಹವಾಲ್ದಾರ್ ಅವರ ಸಂಗೀತ ಯಾನದ, ರಸ ನಿಮಿಷಗಳ, ಸಂಗೀತಗಾರರ ಕುರಿತಾದ ಆಪ್ತ ಲೇಖನಗಳು.
ಎಲ್ಲೂ ಭಾರವೆನಿಸದ ರಸಾಸ್ವಾದನೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪಂಡಿತ ಭೀಮಸೇನ್ ಜೋಶಿ,ಪಂಡಿತ ಸವಾಯಿ ಗಂಧರ್ವ, ಗಂಗೂಬಾಯಿ ಹಾನಗಲ್ ಹೀಗೆ ಮೇರು ವ್ಯಕ್ತಿ ಚಿತ್ರಣ, ರಾಗ ಹುಟ್ಟುವ ಬಗೆ,ರಿಯಾಜ್ (ತಾಲೀಮು) ಬಗ್ಗೆ, ರಾಗ ವಿಸ್ತರಣ ಅಲ್ಲದೆ ಲೇಖಕರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬದುಕಿನ ಚಿತ್ರಣವೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಂದಿದೆ.  ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತದ ಪರಿಚಯ ಇಲ್ಲದವರೂ, ಓದಿ ಖುಷಿಪಡುವ ಬರವಣಿಗೆ. ರಸಶೋಧ!

– Prashanth Bhat

Advertisements
Posted in ಕನ್ನಡ, ನಾಗರಾಜ ಹವಾಲ್ದಾರ್, Uncategorized | Tagged , , | Leave a comment

‘Many Lives, Many Masters’- Dr Brian L. Weiss

MANY LIVES1ಕೆಲವೊಂದು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸಲು, ಅದರೊಳಗಿನ ತಿರುಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದು! ಅದನ್ನೋದಿಯೇ ಅನುಭವಿಸಬೇಕು, ಅನುಭೂತಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ನಾವೇನು ಹೇಳ ಹೊರದರೂ ಅದೆಲ್ಲಾ ಕೇವಲ ಅಕ್ಷರ, ಪದಗಳ ವ್ಯರ್ಥ ವ್ಯಯಿಸಿವುಕೆ ಮಾತ್ರ ಆಗಿಬಿಡಬಹುದೇನೊ ಎಂದೆನಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲೊಂದು “Many Lives, Many Masters”! (By Dr Brian L. Weiss)

Reincarnation, Intuition, Life after death – ಇವುಗಳ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು, ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು, ವಿವರಣೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಬಹಳ ಮನಮುಟ್ಟುವಂತೇ ತಮ್ಮ ಹಾಗೂ ಕ್ಲಯಂಟ್ ಓರ್ವರ ಅನುಭವಗಳ ಮೂಲಕ ಲೇಖಕರು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. 
ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಒಂದು ಕಟ್ಟು ಕಥೆ, ಪೊಳ್ಳು, ಮಾರಾಟಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಹಣೆದದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳುವವರಿಗೆ ಏನೂ ಹೇಳೆನು. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಲ್ಲಾ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೂ ಅದರದ್ದೇ ಆದ ಸಮಯವಿರುತ್ತದೆ. ಅದು ನಮ್ಮನ್ನು ತಲುಪಲು ಕಾಲಕೂಡಿ ಬರಬೇಕು, ಅಲ್ಲಿಯವರಿಗೆ ದಕ್ಕಿದಷ್ಟೇ ನಮ್ಮ ಪ್ರಾಪ್ತಿ, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಯತ್ನ ನಮ್ಮ ಕರ್ತ್ಯವ್ಯ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ನಂಬುವವಳು ನಾನು. ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಿದ್ದಿರುತ್ತದೆ, ಅದು ಅರ್ಥ ಆಗಲೂ ಸಮಯ ಬೇಕೇಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ನನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಂಬಿಕೆ.

ಇನ್ನು ನಮ್ಮಲ್ಲಿಯ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಯನ್ನು ಓದಿಕೊಂಡವರಿಗೆ ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲೇನೂ ಅಂಥ ವಿಶೇಷ ಕಾಣದಿರಬಹುದು! ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕದ ಮೇರುತನವನ್ನರಿಯಲು ಈ ಪುಸ್ತಕ ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಪ್ಲಾಟ್‍ಫಾರ್ಮ್ ಎಂದಷ್ಟೇ ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಬಲ್ಲೆ. ಸೋದಾರಣ ವಿವರಣೆಗಳಿರುವುದರಿಂದ, ಸರಳ ನಿರೂಪಣೆಗಳಿರುವುದರಿಂದ, ಸಂಭಾಷಣೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿವರಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಬಹಳ ಬೇಗ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಒಂದು ಗಟ್ಟಿ ಬೇಸ್ ನಮಗೆ ಒದಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ವಿಷಯ, ವಸ್ತುವಿನ ಕುರಿತಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ, ಚಿಂತನೆಗೆ ಇದು ಒಳ್ಳೆಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. 

ಇಡೀ ಪುಸ್ತಕ ನನ್ನನ್ನು ಬಹಳ ಪ್ರಭಾವಿಸಿದೆ. ಇನ್ನು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಈ ಸಾಲು-
“I listen to my dreams and intuition, when I do, things seem to fall into place. When I do not, something invariably goes awry.” – ದಿಟ್ಟೋ ಇದೇ ಮಾತನ್ನು ನಾನು ಬಹಳ ಸಲ ನನ್ನ ಖಾಸಾ ಆತ್ಮೀಯರ ಜೊತೆ ಹಲವು ಸಲ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅದೇ ಸಾಲನ್ನು ಇಲ್ಲೂ ಓದಿ ಬಹಳ ಅಚ್ಚರಿ, ಆನಂದಾನುಭೂತಿ ಉಂಟಾಯ್ತು!  ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ, ಈ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಅರಿಯಲು ಆಸಕ್ತಿ ಇದ್ದರೆ, ತಪ್ಪದೇ ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನೋದಿ. ಸಂಗ್ರಹಯೋಗ್ಯ ಪುಸ್ತಕ.

~ತೇಜಸ್ವಿನಿ ಹೆಗಡೆ.

Posted in ಇಂಗ್ಲೀಷ್, ವಿದೇಶಿ ಸಾಹಿತ್ಯ, Uncategorized | Tagged ,

‘ದೇವರ ಹುಚ್ಚು’ – ಜೋಗಿ

ಜೋಗಿಯವರ ದೇವರ ಹುಚ್ಚು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕಾದಂಬರಿ.

devara hucchcuತನ್ನ ಹುಟ್ಟನ್ನು ಮೀರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ದೇವರು ಬೇಕು ಎಂದು ನಂಬುವ ರಾಜಶೇಖರ, ದೇವರನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸುತ್ತಾ ದೂರ ಹೋಗಿ ಬದುಕಬೇಕೆನ್ನುವ ರಂಗನಾಥ. ದೇವರ ಬಗೆಗಿನ ಇವರಿಬ್ಬರ ನಿಲುವನ್ನು ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಬದುಕಲು ಅಸ್ತಿತ್ವ ಕಾಪಾಡಲು ಹುದ್ದೆ, ದೇಶೀಯತೆ, ಪ್ರಾಂತಿಯತೆ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಧರ್ಮ, ಜಾತಿ ಬೇಕು, ಅದನ್ನೇ ಧಿಕ್ಕರಿಸುತ್ತಾ ರಂಗನಾಥ ರಾಜಶೇಖರನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ದೇವರನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಜಾತಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ ಹಾಗಲ್ಲ, ಅದು ಅವನ ಬೆನ್ನಿಗೆ ಬಂದದ್ದು, ನಾಸ್ತಿಕವಾದ ಕೂಡ ಜ್ಞಾನ, ಭೌದ್ದಿಕತೆ. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮೀರುತ್ತಾ, ದಾಟ್ಟುತ್ತಾ ಹೋಗಲು ರಂಗನಾಥನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ. ಏನನ್ನೇ ಧಿಕ್ಕರಿಸಿದರೂ ಅವತಾರವೆತ್ತಿದ ದೇವರ ಹಾಗೇ ಉಳಿಯಬಲ್ಲ. ಆದರೆ ತಾನು ಯಾವುದನ್ನೂ ಧಿಕ್ಕರಿಸಲಾರೆ, ಧಿಕ್ಕರಿಸಲು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಏನೂ ಇಲ್ಲ, ದೇವರಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಲೂ ಬೇರೆಯವರನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುವಾಗ ದೂರವಾಗುವುದೇಗೆ ಎಂಬ ತೊಳಲಾಟದಲ್ಲಿ ರಾಜಶೇಖರ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಶೂದ್ರನನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ ತಾನು ಜಾತಿಯನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸಿದೆ ಎನ್ನಬಹುದು ಆದರೆ ಒಬ್ಬ ಶೂದ್ರನಿಗೆ ಅದು ಸಾಧ್ಯವೇ? ಜಾತಿಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಲಿನ ಶ್ರೇಣಿಯಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಯಬಹುದು, ಆದರೆ ಕೆಳಗಿರುವವರು ಮೇಲೇರುವಂತಿಲ್ಲ, ಇಂತಹ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಕೆಡವಿ ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಮೀರಬೇಕೆನ್ನುತ್ತಲೇ ತನ್ನನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ತುಳಿಯುವುದು ರಂಗನಾಥನ ಹುನ್ನಾರವೇ ಎಂಬ ಗೊಂದಲ ರಾಜಶೇಖರನಿಗೆ.
ಇವರಿಬ್ಬರ ದೇವರು, ಜಾತಿಯ ಕುರಿತ ವೈರುಧ್ಯವೇ ಕಥಾವಸ್ತು.

ಪುಟ್ಟ ಕಾದಂಬರಿಯಾದರೂ, ಓದುಗರನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಚಿಂತನೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸುತ್ತದೆ , ಇನ್ನು ಜೋಗಿಯವರ ನಿರೂಪಣೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಓದಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ.

– Kavitha Bhat

Posted in ಕನ್ನಡ, ಜೋಗಿ, Uncategorized | Tagged , | Leave a comment

‘ಲೋಕ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರವೇಶಿಕೆ ೧’ – ಎನ್. ಗಾಯತ್ರಿ

ಈ ಮೊದಲ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಘಟ್ಟಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಮನುಷ್ಯ ಹೇಗೆ ಊರು ಕಟ್ಟಿದ, ಊರಿನ ನಂತರ ನಗರಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಟ್ಟಿದೆ. ಇಡೀ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯ ಮಾಂತ್ರಿಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಆದರೆ ಪುರೋಹಿತಶಾಹಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಹೇಗೆ ಮಾಂತ್ರಿಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ಮೌಢ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಅದನ್ನೇ ಧರ್ಮ ಎಂದು ನಂಬಿಸಿ ನಂಬದವರನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕಾರ ಹಾಕಿ ಅಥವಾ ಕೊಲ್ಲಿಸಿ ತನ್ನ ಪರಮಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು ಅನ್ನುವುದರ ಚರ್ಚೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ನಗರಗಳು, ರಾಜ್ಯಾಧಿಕಾರ, ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಅದ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ ಪುರೋಹಿತಶಾಹಿಯ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಭಾರತ, ಈಜಿಪ್ಟ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೀಸ್ ನಲ್ಲಿ ಪರ್ಯಾಯ ಚಿಂತನೆಗಳು ಹುಟ್ಟಲು ಶುರುವಾಯಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವೇದಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು, ಬೌದ್ಧ ಮತ್ತು ಜೈನ ಚಿಂತನೆಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವೂ. ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹಳೆಯದಾದ ಲೋಕಯಾತ ಚಿಂತನೆ ಇದ್ದೇ ಇತ್ತು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಈ ಪುಸ್ತಕ ಭಾರತೀಯ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಚಿಂತನೆ ಅನ್ನುವುದು ಪರಲೋಕದ ಚಿಂತನೆ ಅಲ್ಲವೇ ಅಲ್ಲ. ಅದರಲ್ಲೂ ನಾವುಗಳು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಮುನ್ನೂರು ಮೂವತ್ತು ಕೋಟಿ ದೇವರುಗಳ ಚಿಂತನೆ ಅಲ್ಲವೇ ಅಲ್ಲ ಅನ್ನುವುದನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

ಅದರಲ್ಲೂ #ಛಾಂದೋಗ್ಯ_ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಆರನೇ ಅಧ್ಯಾಯದ #ಉದ್ದಾಲಕನ ಚಿಂತನೆಗಳ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಉದ್ದಾಲಕ ತನ್ನ ಮಗ ಶ್ವೇತಕೇತುವಿನ ಜೊತೆ ನಡೆಸುವ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯಲ್ಲಿ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಹೊರಗಿಟ್ಟು ಭೌತ ಪ್ರಪಂಚದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಷದವಾಗಿ ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸಿದ್ದಾನೆ. ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಲ್ಲೂ ನಿಗೂಢವಾದದ್ದು ಏನೋ ಇದೆ ಅನ್ನುವ ಪ್ರತೀತಿಯನ್ನು ಮುರಿದು ಸತ್ ಅನ್ನುವ ಹೊಸದೊಂದು ಪರಿಭಾಷೆಯನ್ನು ಉದ್ದಾಲಕ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ. ಸತ್ ಅಂದರೆ ಕೇವಲ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಇರುವಿಕೆಯ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಉದ್ದಾಲಕ ಮಾಡಿದ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಛಾಂದೋಗ್ಯ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಈ ಸಂಪುಟ ದೀರ್ಘವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಥೇಲಿಸ್ ವಿಶ್ವದ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅದ್ಯಪ್ರವರ್ತಕ ಅನ್ನುವ ವಾದವನ್ನು ಹಲ್ಲೆಗಳೆದು ಆ ಪಟ್ಟ ಉದ್ದಾಲಕ ಅರುಣಿಗೆ ಸಲ್ಲಬೇಕು ಎಂದು ದೇವಿಪ್ರಸಾದ್ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಇವತ್ತು ನಾವುಗಳು ಸ್ಮೃತಿಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಪುರಾಣಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತುಕೊಟ್ಟು ನಮ್ಮ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಮುನ್ನೂರು ಮೂವತ್ತು ಕೋಟಿ ದೇವರುಗಳನ್ನು ಒತ್ತು ತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ರಾಮನನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ನಾವುಗಳು ಛಾಂದೋಗ್ಯ ಉಪನಿಷತ್ತನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೆ ಅದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಅಸ್ತಿತ್ವವೇ ಸತ್ ನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸತ್ ನ ರೂಪಾಂತರಣೆಯೆ ಜಗತ್ತು ಅನ್ನುವುದು ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಛಾಂದೋಗ್ಯ ಉಪನಿಷತ್ತು ತಾನು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಕುರುಡಾಗಿ ನಂಬು ಎಂದು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ಮಾಡಿ ಒಪ್ಪಿಕೊ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಜವಾದ ಹಿಂದೂ ಆಗುವುದು ಅಂದರೆ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳನ್ನು ಅರಿಯುವುದು. ಒಮ್ಮೆ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಅರಿವು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಮೂಡಿದರೆ ಹಿಂದೂ ಅನ್ನುವ ಗುರುತು ಕಳೆದು ಹೋಗಿ ನಾನು ಕೂಡ ಅದೇ ಆಗಿದ್ದೇನೆ ಅನ್ನುವ ಎಚ್ಚರ ಮೂಡುತ್ತದೆ.

ಇನ್ನಾದರೂ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಹುಸಿ ಹಿಂದೂತ್ವವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಶುದ್ಧ ಭಾರತೀಯ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬೇಕು.

– ಸತ್ಯ ಕಾಮ 

Posted in ಕನ್ನಡ, ಕನ್ನಡ - ಅನುವಾದಿತ, Uncategorized | Tagged , | Leave a comment